Ses kısıklığı nedir?
Ses kısıklığı (disfoni), sesin kalitesindeki değişikliği ifade eder; ses çatallaşabilir, boğuk, hışırtılı veya zayıf çıkabilir. Sesimiz, gırtlağımızdaki (larenks) ses tellerinin titreşimiyle oluşur. Ses tellerinin yapısını veya hareketini etkileyen her durum ses kısıklığına yol açabilir. Çoğu zaman geçici ve zararsız bir nedene bağlıdır; ancak uzun süren ses kısıklığı mutlaka bir KBB uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Ses kısıklığı neden olur?
En sık neden, soğuk algınlığı ve üst solunum yolu enfeksiyonlarına eşlik eden gırtlak iltihabıdır (larenjit); genellikle 1-2 hafta içinde kendiliğinden düzelir. Sesini yoğun kullanan kişilerde (öğretmenler, çağrı merkezi çalışanları, imamlar, şarkıcılar) ses yorgunluğu ve zamanla ses teli nodülü, polip veya kist gelişebilir. Mide asidinin gırtlağa kadar ulaştığı reflü, özellikle sabahları belirgin ses kısıklığı ve boğazda takılma hissi yapar. Sigara kullanımı, alerji, tiroid hormon düşüklüğü ve bazı ilaçlar da sesi etkileyebilir. Daha nadir olarak ses teli felci ve gırtlak kanseri ses kısıklığıyla kendini gösterebilir; sigara içenlerde bu ihtimal daha dikkatle araştırılır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
3 haftadan uzun süren ses kısıklığında, beraberinde yutma güçlüğü, nefes darlığı, boyunda şişlik, kulağa vuran ağrı veya kanlı balgam varsa vakit kaybetmeden KBB muayenesi gerekir. Sigara kullananlarda uzayan ses kısıklığı mutlaka endoskopik olarak değerlendirilmelidir.
Tanı nasıl konur?
Muayenede ses telleri, burundan veya ağızdan girilen ince bir kamera ile (endoskopik larengoskopi) doğrudan görüntülenir. Bu işlem birkaç dakika sürer ve ağrısızdır. Gerekli durumlarda ses tellerinin titreşimini yavaş çekimde inceleyen videolarengostroboskopi ile nodül, polip, kist gibi lezyonlar ayrıntılı değerlendirilir.
Ses kısıklığı tedavisi
Tedavi tamamen nedene göre planlanır. Enfeksiyona bağlı larenjitte ses istirahati, bol sıvı ve gerekirse ilaç tedavisi yeterlidir. Reflüye bağlı ses kısıklığında asit baskılayıcı tedavi ve beslenme düzenlemesi uygulanır. Ses teli nodüllerinin ana tedavisi ses terapisidir; yanlış ses kullanım alışkanlıkları düzeltildiğinde nodüller çoğunlukla geriler. Polip ve kistlerde ise genellikle mikroskop altında yapılan mikrolarengeal cerrahi gerekir. Sigaranın bırakılması her durumda tedavinin ilk adımıdır.
Sesinizi korumak için
Günde bol su için, bağırarak ve fısıldayarak konuşmaktan kaçının, sesinizi yoğun kullandığınız günlerde kısa ses molaları verin ve sigaradan uzak durun.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.